Cienkie plastry ziemniaków, powoli duszone w sosie śmietanowo-mlecznym z czosnkiem, tymiankiem i szczyptą gałki muszkatołowej, a na wierzchu ciągnący się ser i złocista skorupka. Ten klasyczny gratin ziemniaczany jest kremowy w środku i pięknie aromatyczny z wierzchu — doskonały jako dodatek do mięsa, drobiu lub ryb, albo jako samodzielna, ciepła kolacja.
Składniki
- 1,5 kg ziemniaków (mączyste odmiany o żółtym miąższu)
- 150 g sera Gruyère lub Emmental
- 400 ml śmietanki 30–35%
- 150 ml mleka
- 25 g masła
- 3–4 ząbki czosnku
- 2–3 gałązki tymianku
- 1–2 liście laurowe
- Szczypta mielonej gałki muszkatołowej
- Świeżo mielony czarny pieprz do smaku
- Sól do smaku
Przepis krok po kroku
- Rozgrzej piekarnik do 200°C, grzanie góra-dół, bez termoobiegu. Przygotuj naczynie żaroodporne o pojemności 2–2,5 l.
- Obierz ziemniaki i pokrój je w bardzo cienkie plastry o grubości około 2–3 mm (najwygodniej użyć mandoliny). Układaj je w naczyniu warstwami, lekko zachodzącymi na siebie.
- W rondelku na małym ogniu rozpuść masło. Dodaj całe ząbki czosnku, tymianek, liście laurowe, gałkę muszkatołową, sól i pieprz. Podgrzewaj delikatnie przez 2–3 minuty, nie doprowadzając do wrzenia, aby uwolnić aromaty.
- Wlej śmietankę i mleko, po czym podgrzej do pierwszych oznak zagotowania. Wyjmij z mieszanki czosnek, tymianek i liście laurowe.
- Zalej ziemniaki gorącą mieszanką śmietanową. Naczynie szczelnie przykryj folią aluminiową.
- Piecz 45 minut pod folią w 200°C.
- Zdejmij folię i równomiernie posyp wierzch startym serem. Wstaw z powrotem do piekarnika na kolejne 15 minut, aż ser się roztopi i utworzy złocistą skorupkę.
- Przed podaniem odstaw gratin na 10–15 minut, aby sos się ustabilizował, a porcje ładnie się kroiły.
Podanie i przechowywanie
Podawaj na gorąco, posypany świeżym tymiankiem lub szczypiorkiem. Wystudzone resztki przechowuj w lodówce do 3 dni i odgrzewaj, przykryte folią, w 170–180°C przez 12–15 minut.
📹 Wideo z przepisem znajdziesz na naszym kanale Telegram: @szybkie_przepisy
Wskazówki i warianty
- Ziemniaki: wybieraj odmiany mączyste, by uzyskać delikatniejszą strukturę i bardziej gęsty sos.
- Nie płucz pokrojonych ziemniaków, bo pozbawisz je skrobi, która zagęszcza śmietankę.
- Ser: Gruyère daje wyraźniejszy, lekko orzechowy smak; Emmental jest łagodniejszy. Na wierzch można dodać 30–50 g Parmezanu dla mocniejszego umami.
- Bez laktozy: użyj śmietanki i mleka bez laktozy; dobierz odpowiedni ser.
- Aromaty: tymianek można zastąpić odrobiną rozmarynu, a gałkę muszkatołową — białym pieprzem.
Najczęstsze pytania
Czy można zastąpić śmietankę samym mlekiem?
Tak, ale konsystencja będzie mniej aksamitna. Aby sos był gęstszy, wymieszaj 1 łyżeczkę skrobi kukurydzianej z 2 łyżkami mleka, dodaj do sosu i podgrzej do lekkiego zgęstnienia przed zalaniem ziemniaków.
Czy trzeba płukać ziemniaki po pokrojeniu?
Nie. Płukanie usuwa skrobię, przez co sos wyjdzie rzadszy. Plastry od razu układaj w naczyniu i zalewaj gorącą mieszanką śmietanową.
Czy gratin można przygotować wcześniej?
Tak. Złóż danie i przechowuj je w lodówce, szczelnie przykryte, do 24 godzin. Przed podaniem piecz zgodnie z przepisem, dodając 5–10 minut z powodu zimnego naczynia. Gotowe danie odgrzewaj w 170–180°C przez 12–15 minut pod folią.
Wartość odżywcza
| Porcja | 1/6 naczynia |
| Kalorie | 560 kcal |
| Białko | 14 g |
| Tłuszcz | 35 g |
| Węglowodany | 69 g |
| Błonnik | 6 g |
| Cukier | 8 g |
| Sód | 750 mg |